24-09-06

"Geef de Schelde terug aan de stad"

Toen we een paar jaar geleden met Scheldekaaibewoners gingen praten, ontdekten we twee constanten: iedereen die er woonde en werkte genoot van de uitzonderlijke plek, maar diezelfde mensen vonden ook allemaal dat de band met de rivier moest worden aangehaald. En laat onze gesprekspartner van vandaag daar nu net heel wat ideeën rond hebben.
Scheldekaaibewoner Hugo Van Dienderen geeft uitleg bij plannen voor heraanlegGewezen VRT-radiojournalist en nog altijd actief Groen!-politicus Hugo Van Dienderen (63) kon zich een paar jaar geleden herkennen in de Antwerpenaars die toen aan het woord kwamen over wonen en werken aan de Scheldekaaien. "Ze genoten van de nabijheid van de stroom", zegt de politicus die er nog even het hoofdstuk in het boek Antwerpen. Twintig wijken, twintig werelden op na las. "Maar ze hadden bijna allemaal ook een grote wens: breng de Schelde dichter bij de stad. Of, met andere woorden: versterk de band met de rivier.
"Er zijn de jongste jaren een paar dingen veranderd, merkt Hugo Van Dienderen - nog altijd zelf een enthousiast kaaibewoner - op. "Er werd hier vlakbij een opmerkelijk nieuw gebouw opgeleverd: De Hoopnatie op de Cockerillkaai. Op de Vlaamsekaai, hier net achter de hoek, staan sinds kort drie auto's van een auto-delen-project. Voor mensen die niet elke dag een auto nodig hebben. Handig én milieubesparend. Voor mij persoonlijk is er ook wat veranderd: de planten op het terras zijn veel groter geworden en sinds ik onlangs een iMac met dvd-speler heb gekocht, organiseer ik voor familie en vrienden openluchtbioscoopvoorstellingen op dat terras.
"Definitieve heraanleg"
Maar natuurlijk is het allerbelangrijkste dat het stadsbestuur een tijdspad heeft vastgelegd voor de definitieve heraanleg van de Scheldekaaien. De studiefase loopt tot het einde van dit jaar, dan volgen er twee jaar van plannen maken en daarna begint de uitvoeringsfase die loopt tot 2015.
"Waarom heeft het allemaal zo lang geduurd? Er was begin jaren negentig toch al sprake van een heraanleg van de kaaien? "
Eén van de redenen is volgens mij dat de Scheldekaaien onder het Vlaams Gewest vielen. Nu heeft de Vlaamse regering de kaaien voor honderd jaar in concessie gegeven aan de stad Antwerpen en aan het Havenbedrijf. Dat schept een nieuwe situatie. Volgens ons kan de stad nu voluit gaan voor de heraanleg."
Vanuit Van Dienderens politieke familie, Groen!, is al heel wat nagedacht over de toekomst van de Scheldekaaien. "We hebben daarbij ook naar de mensen geluisterd. Zo lazen ook wij begin dit jaar in Gazet van Antwerpen dat uit een enquête van uw krant en de VRT blijkt dat Antwerpenaars behoefte hebben aan een meer autoluwe kernstad en meer groen. Die verzuchtingen passen uitstekend in onze plannen met de kaaien."Begin juni duidde het Antwerpse schepencollege vijf kandidaat-ontwerpers aan voor de opmaak van een masterplan voor de herinrichting van de Scheldekaaien. "Daarbij is van te voren een aantal krachtlijnen vastgelegd, en een groot deel daarvan sluit aan bij onze groene voorstellen."
Eerder las u in Gazet van Antwerpen al stukken over deze groene plannen. Vandaag verduidelijkt Hugo Van Dienderen nog één en ander.
"Voor ons begint het allemaal rond het Steen, waar het ooit allemaal begonnen is voor Antwerpen. Hier kan je Antwerpenaars en toeristen het verhaal vertellen over het ontstaan van de stad. Waarom zou je Antwerpen Miniatuurstad bijvoorbeeld geen plaats geven in het Steen? Die tentoonstelling geeft op een didactische manier de evolutie van de stad weer. En vlakbij, onder de hangars naast het Steen, kan je een archeologisch themapark maken.""Het Steenplein zelf zien wij als een open evenementenplein. De hangars naast het Steenplein, waar nu de cruiseterminal is, kan je ofwel afbreken om het plein te vergroten of de daken vervangen door glas om er een aangenamere plek te creëren. Wij stellen voor om de cruiseterminal over te brengen naar het gebouw van de Red Star Line aan het Eilandje."
"Voor Groen! is het van het grootste belang om de verkeersstroom op de Scheldekaaien te verminderen. Dat kan bijvoorbeeld door een stuk autovrij te maken, op die manier knip je de verkeersstroom als het ware door. Vanaf de Suikerrui tot aan de Zakstraat zouden wij geen auto's meer toelaten. En vrachtwagens al helemaal niet meer. Er rijden nog altijd te veel vrachtwagens over de Scheldekaaien. Maar nu de Ring heraangelegd is, hoeft dat toch niet meer? Overigens zouden wij de Suikerrui ook liever autovrij zien. Zo maak je de oude binnenstad nog voetgangersvriendelijker."
"Het ideale vervoersmiddel voor de Scheldekaaien is natuurlijk de tram. Met een tram over de Scheldekaaien kan je een Antwerpse cirkellijn maken. Zo'n lijn verbindt de wijk van het Centraal Station met de drie toeristische attractiepolen: het Eilandje met het Museum aan de Stroom en de Red Star Line, het historische hart met het Steenplein, de kathedraal en de Grote Markt en het Zuid met de drie grote musea en het gerechtsgebouw. Misschien is het een goed idee om hierbij eens naar Melbourne te kijken. In Melbourne, in Australië, zijn er net zoveel tramlijnen als in Antwerpen. Eén lijn is gratis: de cirkellijn rond het centrum. Voor de (dagjes)toerist een meerwaarde, want de lijn rijdt langs de belangrijkste attracties. En de inwoners van Melbourne profiteren mee."
Muur van 2,25 meter
Uit onze interviews met Scheldekaaibewoners van een paar jaar geleden bleek dat zowat iedereen zich ergerde aan de lelijke waterkeringsmuur. Van het nut is iedereen overtuigd: bij springtij verhindert de muur dat het oude stadscentrum onder water loopt. De grote verzuchting is wel: kan het niet anders, mooier, eleganter? Dat wordt alleszins een grote uitdaging voor de vijf kandidaat-ontwerpers want in de nieuwe richtlijnen voor de heraanleg van de Scheldekaaien staat dat de waterkeringsmuur van de huidige 1,35 meter boven de blauwe steen met 90 centimeter dient verhoogd te worden: met andere woorden, de waterkeringsmuur moet 2,25 meter hoog worden! "Maar", staat er in de aanbevelingen voor de kandidaat-ontwerpers, "de waterkeringsmuur wordt als een functioneel en esthetisch element geïntegreerd in de inrichting van de kaaien".
"Een serieuze uitdaging, die Berlijnse muur", knikt Hugo Van Dienderen. "Wij stellen voor om in het centrale deel van de kaai, rond het Steenplein, te investeren in een mobiele muur. Duur, helaas ja, maar je laat ze neer bij goed weer en zo krijg je een direct contact met de stroom. Bij slecht weer en springtij kan je de muur dan uit de grond laten oprijzen. Voorbij het Noorderterras, richting noord, en voorbij het Zuiderterras, richting zuid, stelt Groen! de aanleg van twee nieuwe stadsparken voor. Op die plekken integreer je de waterkeringsmuur in het ontwerp. Je kan een aarden ophoging maken in de richting van de Schelde of je kan de waterkeringsmuur als een dijk laten slingeren door de parken. Uiteraard moeten architecten en ingenieurs onderzoeken wat haalbaar is."
Gedempte Zuiderdokken
Tot slot, waar laat je je auto als je Antwerpen via de Scheldekaaien wil komen bezoeken? "In ons plan komt er een ondergrondse parking aan de Ledeganckkaai, ter hoogte van kaaien 11 en 12. Handig, want je hebt daar een opstapplaats voor de cirkellijn. En de parking bedient zowel de mensen die uitgaan op het Zuid als de bewoners en gebruikers van het Nieuw Zuid. En bovendien kan er dan eindelijk ook werk worden gemaakt van de heraanleg van de gedempte Zuiderdokken. Het is toch zonde om zo'n plein alleen maar als parkeerplaats te gebruiken?" 21-08-2006, p.16 Filip MARSBOOM Gazet van Antwerpen © De Vlijt NV

23-09-06

Ecologisch leven aan de Schelde

Hugo Van Dienderen (62) en zijn echtgenote wonen al 6,5 jaar in een eco-flat aan de Schelde in Antwerpen. "We opteerden destijds voor zoveel mogelijk milieuvriendelijke materialen. Toch moesten we soms compromissen sluiten, want het appartement was al half afgewerkt toen we het kochten."
Velt (Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze) organiseerde zondag een opendeur in 35 eco-tuinen en 7 eco-huizen in Vlaanderen. In hartje van Antwerpen zwaaide Hugo Van Dienderen, gewezen politiek secretaris van Agalev-Antwerpen en ex-volksvertegenwoordiger, de deuren van zijn appartement open. Hij koos bewust voor de stad. "Toen onze kinderen de deur uit waren en mijn vrouw geen les meer gaf ruilden we Brasschaat voor de Scheldestad. Hier heb je het voordeel dat veel bestemmingen korter worden. Je kan ze bereiken met de fiets of het openbaar vervoer. De milieuwinst die je doet door in een buitengebied ecologische materialen te gebruiken, wordt tenietgedaan door het verbruik aan brandstof voor de soms verre verplaatsingen met je wagen."
"In samenspraak met Frank Vissers, een Brasschaats architect die gespecialiseerd is in vernieuwbouw en open staat voor ecologische technieken, kozen we voor een zonering van de ruimte. Kamers waar een hoge temperatuur nodig is, zijn gescheiden van kamers waar een lagere temperatuur volstaat.
"Goed isoleren is belangrijk.
"Aan de bestaande wandisolatie kon weinig worden gedaan. Ik liet wel een aantal koudebruggen aan de ramen wegwerken en het bestaande dubbel glas vervangen door een superisolerend glas. Ook aan ventilatie is gedacht."
De centrale verwarming gebeurt op gas, een milieuvriendelijke energiebron. In het eco-appartement vind je naast gewone radiators ook vloer- en muurverwarming terug. Het hout van het meubilair en de parketvloer voldoet eveneens aan de gestelde ecologische normen.
Op het dakterras liet Van Dienderen een zonnepaneel plaatsen. Dat zorgt voor de helft van de warmte van het sanitair water. Daarnaast is er een regenwatertank voor gebruik in de wasmachine en in het toilet.
JVs06-06-2005Gazet van Antwerpen